Financieel

5 maart 2016

ECONOMEN: VLUCHT NAAR GELDKLUISJES IS MOGELIJK

Spaarrentes racen naar het nulpunt

door Ruben Eg en Martijn Klerks

Is Nederland straks het land van brandkasten, oude sokken en roekeloze beleggers? Dit beeld wordt steeds reëler, waarschuwen economen door de spaarrentes die blijven dalen.

De marktrentes krijgen volgende week een nieuwe opdoffer als Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank, volgens algemene verwachting de nu al negatieve depositorente (-0,3%) voor banken verder verlaagt. Bij een negatieve rente betalen banken al toe om geld te stallen bij de ECB.

Door die opnieuw te verlagen wordt geld stallen bij de ECB duurder en dat heeft weer gevolgen voor producten bij banken, zoals de spaarrekeningen. Nu nog bieden de drie grootbanken waar een ruime meerderheid van de bevolking spaart (ABN, ING, Rabobank) een rente van een schamele 0,6%. Voor Nederlandse spaarders kan de rente in korte tijd wel eens onder de 0,5% zakken.

Geen econoom durft te zeggen waar de grens voor spaarrentes ligt. Wel voorspellen zij dat hoe dichter bij de nul, des te meer actie er zal ontstaan onder spaarders. „Er is nog wat ruimte omdat de meeste spaarrentes boven de 0,5% liggen. Banken moeten wel oppassen”, vindt hoogleraar Ivo Arnold van de Nyenrode Business Universiteit. „Onder consumenten blijft er behoefte om snel bij hun geld te kunnen. Als ze interen op hun vermogen, zijn kluisjes het alternatief.”

Recent ING-onderzoek wijst in dezelfde richting. Nu de rente positief is, houden vier op de vijf spaarders in ons land de tarieven met argusogen in de gaten. Bijna 90% van de respondenten zegt het spaargeld van de bank te halen zodra het stallen geld kost.

Als de spaarrentes negatief raken, zullen gevolgen groot zijn, zegt Harald Benink, hoogleraar Banking & Finance aan de Universiteit van Tilburg. „Mensen kunnen dan beter hun geld van de bank halen en thuis onder het spreekwoordelijke matras stoppen. Dat is geen goed idee, want zo loop je meer risico’s. Voor banken is het ook slecht, omdat zij hiermee een belangrijke financieringsbron kwijt zijn.”

Omdat de rente van spaarrekeningen in omliggende landen al lager ligt dan in Nederland, houdt iedereen rekening met een verdere daling. De vrees dat spaarders de benen nemen leidt uiteindelijk wel tot een ondergrens, zegt ING-econoom Carsten Brzeski.

„Maar banken moeten dan wel elders meer verdienen om het steeds hogere verschil tussen de lage marktrentes en de nog positieve spaarrentes te compenseren. In Scandinavië hebben banken bijvoorbeeld de rente op kredieten verhoogd. Klanten van Duitse banken moeten door de lage rente meer betalen voor hun pinpas of bankrekening.”

Nederlands grootste banken lieten bij de presentatie van hun jaarcijfers doorschemeren dat de zoveelste spaarrenteverlaging onontkoombaar is, als de ECB de rente verder verlaagt.

Concrete beloftes over het niet onder nul laten zakken van de spaarrente wil een zegsvrouw van ING niet doen. ABN Amro-topman Gerrit Zalm zei twee weken geleden „dat er nog ruimte is om verder te verlagen”.

Een Rabobank-woordvoerder noemt het „zeer, zeer, zeer onwaarschijnlijk” dat de bank een negatieve rente zal hanteren. „Maar de monetaire situatie veroorzaakt wel een race naar de bodem”, constateert hij. „De situatie moet snel terug naar normaal.”

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) uitte eerder al zorgen over de vlucht van spaarders naar de beurs. Voorzitter Merel van Vroonhoven: „De lage rente leidt er onder meer toe dat beleggers mogelijk meer risico nemen dan verstandig is.”

’Niemand heeft baat bij matras’

’Prijs voor pinpas hoger’